Een humanoid kopen? De robot is het puntje van de ijsberg.

Een robot die danst, een salto maakt of de was vouwt. De filmpjes zijn indrukwekkend, en steeds meer bedrijven bestellen er een. Begrijpelijk: je wilt erbij zijn. Maar wie een humanoid koopt, koopt het puntje van de ijsberg. Wat je in het filmpje ziet, is maar een klein deel van het werk.

In het Humanoid Application Center in Schiedam werken we elke dag met humanoids, samen met bedrijven die er een echte taak mee willen automatiseren. Op onze vloer staan robots van verschillende merken. De vraag die we het vaakst horen: “Welke moet ik kopen?” Ons antwoord: dat is de laatste vraag, niet de eerste. Dit stuk laat zien wat er onder de waterlijn zit, en geeft je twintig vragen die je beantwoord wilt hebben voordat je bestelt.

Begin bij de taak, niet bij de robot

Neem de zorg. Iemand wil een humanoid inzetten in een verpleeghuis. Een begrijpelijke wens. Maar wat moet hij dan doen? Meer dan lachen en zwaaien? Moet hij iemand iets aangeven? Een kopje thee bijvoorbeeld. Mag dat, met hete thee, naast een bewoner die onverwacht beweegt? Wie is verantwoordelijk als het misgaat? En wat als een bewoonster de robot iets vraagt over haar medicatie?

Elke vraag die je zo stelt, verandert wat je nodig hebt. Zwaaien kan elke robot. Iets aangeven vraagt om goede handen, betrouwbaar zien en een veilige snelheid. Praten met bewoners vraagt om een taalmodel met afspraken over wat hij wel en niet zegt. Een use case is dus geen wensenlijstje, maar een scherpe omschrijving: wat, waar, voor wie, hoe vaak, en wanneer is het goed genoeg.

In de zorg weegt dat extra zwaar. Humanoids die er echt meehelpen, zijn wereldwijd nog vooral proeven en prototypes. De Japanse onderzoeker Shigeki Sugano verwacht dat zijn zorgrobot pas rond 2030 klaar is voor een verpleeghuis. Zodra er mensen bij komen, duiken volgens hem lastige vragen op: veiligheid, en hoe je de bewegingen van de robot op elke persoon afstemt. In Nederland en België staan kleine sociale robots als Zora al jaren in zorginstellingen. Een lopende humanoid die er echt fysiek werk doet, zagen we in de ouderenzorg nog niet.

Vallen hoort erbij. Wat daarna gebeurt, is een keuze.

Een lopende humanoid staat op twee benen en houdt zichzelf actief in balans. Valt de stroom of de regeling weg, dan zakt hij in elkaar of valt hij om. Dat is natuurkunde, geen fout. De vraag is wat er dan gebeurt. Een robot van 35 tot ruim 70 kilo die uitglijdt: mag hij zelf proberen op te staan? Of kan hij dan wild bewegen en iemand raken die wil helpen?

Vallen gebeurt ook bij de besten. Bij de halve marathon voor robots in Beijing in april 2025 haalden 6 van de 21 robots de finish; de winnaar viel onderweg en kreeg drie keer nieuwe accu's. Robotpionier Rodney Brooks wijst op de natuurkunde erachter: een lopende robot vangt elke wankeling op door er met krachtige motoren veel energie in te stoppen. Valt hij, dan kunnen vooral de benen met veel vaart tegen iets of iemand slaan. Brooks raadt aan om niet dichter dan drie meter bij een lopende humanoid op ware grootte te komen.

Opstaan is bovendien een aparte vaardigheid, en een krachtige beweging van het hele lichaam. Daarom is “mag hij zelf opstaan?” geen technisch detail maar een keuze die je vooraf maakt. Een praktische indeling:

Ook stilzetten is bij een tweebener niet vanzelf veilig. Een noodstop die meteen de stroom van de motoren haalt, laat een staande robot omvallen. Een gecontroleerde stop, waarbij hij eerst door de knieën zakt of gaat zitten en pas dan stroomloos wordt, is vaak veiliger, maar alleen als de fabrikant die stop als echte veiligheidsfunctie heeft gebouwd.

Een eigen veiligheidsnorm voor robots die zichzelf actief in balans houden, ISO 25785-1, is in de maak maar nog niet af, en richt zich op industriële omgevingen. Tot die er is, sta je niet met lege handen. De machineregels gelden nu al, net als de bestaande normen voor risicobeoordeling. Leg in je RI&E en je risicobeoordeling vast hoe groot de zone rond de robot is (reken minstens met zijn lengte plus armbereik), hoe je die zone fysiek afzet, wie de noodstop vasthoudt, en wat hij doet na een val.

Agility RoboticsHumanoid Robot Gets Back Up After Falling

Bij ons gaat nieuwe aansturing stap voor stap de vloer op: eerst in simulatie, dan een proef op de robot zonder dat hij beweegt, en pas daarna een eerste kleine beweging, met iemand bij de noodstop. Bij een herstart hangt hij in een takel, boven matten. En ook buiten het lab kan het misgaan: op een druk evenement kan iemand er per ongeluk tegenaan lopen, en dan gaat de robot om. Een robot tussen publiek vraagt dus om een fysieke afzetting met ruime afstand, een vaste begeleider met de noodstop en een verzekering die het dekt. Let extra op kinderen: die lezen geen bordjes en duiken onder een lint door.

ReutersEngineers live alongside their machines at World Humanoid Robot Games

“Hoi, wie ben jij?”

Veiligheid gaat verder dan vallen. Ook een staande robot kan iemand raken, of een hand klemmen tussen zijn gewrichten of tegen een tafel. Hoe snel hij mag bewegen en hoeveel kracht hij mag zetten, hoort in je risicobeoordeling. En dan is er nog wat hij zegt.

Zet een humanoid in een hal of een lobby en mensen gaan ertegen praten. Wat zegt hij dan? In welke taal, op welke toon en met welke kennis? Hangt er een taalmodel achter, dan bepaalt dat model wat hij weet en wat hij vertelt. Is hij gekoppeld aan je planning of je klantsysteem, dan kan hij ook dingen vertellen die niet voor iedereen bedoeld zijn. Vertelt hij persoonsgegevens aan iemand die ze niet mag horen, dan is dat een datalek.

Spreek dus vooraf af: wie is hij, wat mag hij zeggen, welke bronnen gebruikt hij, wat logt hij, en waar gaat dat heen. Sinds augustus 2026 moet een AI-systeem dat met mensen praat bovendien zo gebouwd zijn dat mensen weten dat ze met AI praten. Ziet of hoort hij herkenbare mensen, dan verwerk je persoonsgegevens, ook als je niets opslaat. Een DPIAis dan al snel nodig. Heb je een OR, dan heeft die bij camera's en microfoons op de werkvloer instemmingsrecht. En emotieherkenning op de werkvloer is in Europa verboden door de AI-verordening, behalve om medische of veiligheidsredenen.

Wat er in de doos zit, en wat niet

De robot is één onderdeel van een opstelling. Wat erbij komt, merk je pas als je ermee aan de slag gaat:

• Handen en grijpers. Voor echt werk heb je de juiste end effector nodig: een hand met vijf vingers, een simpele tweevingergrijper of eigen gereedschap. Die bestel je vaak los, met eigen levertijden.
• Rekenkracht. Voor eigen AI-software heb je een ontwikkelcomputer in of op de robot nodig, vaak een NVIDIA Jetson. Die zit niet in elke uitvoering, dus check dat bij het bestellen. Software waarmee hij tegelijk loopt en met zijn armen werkt, zat bij een van onze robots niet standaard in; die hebben onze engineers zelf toegevoegd, in een testopstelling met takel en afzetting.
• Aansturen en aanleren. Wie de robot een taak wil leren, doet dat vaak met teleoperatie: een VR-bril, handcontrollers of datahandschoenen, een stabiele router en extra camera's. Daarna train je een policy op die voorbeelden. Let op: wie een VR-bril op heeft, ziet zijn eigen omgeving niet, en de robot volgt zijn bewegingen met volle kracht. Zet er een tweede persoon bij met de noodstop.
• Accu's en laden.Hoe lang loopt hij op een lading, hoe snel wissel je, en waar laadt hij? Het zijn grote lithiumaccu's: laad en bewaar ze brandveilig, en laat een accu na een val eerst controleren.
• Veilig testen. Een takel of frame, valmatten, afzetting en een noodstop die als echte veiligheidsfunctie werkt. Ook in de takel blijft iedereen buiten bereik van armen en benen.
• Reserveonderdelen en service. Gewrichten, handen en sensoren gaan stuk. Wie repareert, hoe snel, en waar liggen de onderdelen: in Europa of aan de andere kant van de wereld?
• De papieren.Een humanoid is een machine, en de machineregels gelden nu al: een CE-markering, een conformiteitsverklaring en een handleiding in het Nederlands. Een stempel “alleen voor onderzoek” helpt je niet zodra hij buiten het lab aan het werk gaat.

Unitree RoboticsUnitree First View Teleoperation for Humanoid Robots

Wat de praktijk laat zien

De bedrijven die het verst zijn, laten hetzelfde patroon zien: één smalle taak, een klein aantal robots, maanden tot een jaar voordat het werkt, en waar bekend is hoe het is opgezet, gescheiden van mensen: in een kooi, een afgezette zone of een testomgeving.

• Figure bij BMW: volgens Figure zelf stonden de robots zes maanden na de eerste start in de fabriek voor de eerste tests, en draaiden ze na tien maanden volledig mee, voor één taak: plaatwerk inladen aan de lijn. De onderarm was het onderdeel dat het vaakst kapotging, door de krappe bouw en warmte.
• Agility bij Toyota in Canada: eerst een jaar proef met drie robots, daarna een huurcontract voor zeven. Agility blijft eigenaar en regelt onderhoud en updates.
• Agility bij Schaeffler: het begon in één fabriek in South Carolina, met één robot die manden met lagerdelen bij een stanspers weghaalde, in blokken van vier uur met een laadpauze, en achter plexiglas. Volgens Agility heeft Schaeffler nu acht Digits, verspreid over meerdere vestigingen.
• Apptronik bij Mercedes-Benz: ervaren medewerkers leerden de robots hun taken aan via teleoperatie, in een testomgeving. Een datum voor inzet in de productie was er begin 2025 nog niet.

Zelfs Agility, een van de leveranciers met de meeste ervaring in echte magazijnen, schrijft in zijn beursdocumenten dat service op grote schaal nieuw is voor het bedrijf. Dat is geen reden om niet te beginnen. Het is wel een reden om klein, concreet en met een meetpunt te beginnen.

Agility RoboticsDigit's First Day of Work at GXO

Van demo naar dienst

De echte vraag is niet of een robot iets één keer kan, maar of hij het elke dag kan. Hoe vaak lukt de taak? Wat gebeurt er als het misgaat? Hoe snel herstel je? Wie doet dat om half drie 's nachts? Spreek daar vooraf een meetpunt voor af: bijvoorbeeld als eerste drempel negen van de tien keer goed, binnen een vaste tijd, zonder ingrijpen. Voor echte inzet ligt de lat veel hoger, want elke mislukte poging betekent dat iemand naar de robot toe loopt.

Kijk ook verder dan de prijs van de robot. Onderdelen, uren van engineers, training van collega's, verzekering, onderhoud en de tijd dat de robot stilstaat tellen allemaal mee. Nu geldt de Machinerichtlijn, en vanaf 20 januari 2027 de nieuwe Machineverordening. Wie een robot ingrijpend wijzigt op een manier die de fabrikant niet voorzag, bijvoorbeeld met andere robothanden of eigen software voor lopen en balans, kan zelf als fabrikant gelden, met alle plichten die daarbij horen.

Twintig vragen voor je bestelt

Vink aan wat je al zeker weet. Wat open blijft, is precies wat je moet uitzoeken voordat je geld uitgeeft aan hardware. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Hoe wij het aanpakken

Bij het HAC draaien we het om. We beginnen bij de taak en een meetpunt, en testen eerst met onze eigen robots op onze werkvloer. Zo weet je wat de taak vraagt voordat je zelf hardware koopt. Met onze Studio Partners doen we dat in sprints van dertien weken: vooraf een doel, aan het eind een demo en een besluit.

1. 01

   Schrijf eerst de taak op

   In twee zinnen, met een meetpunt. Dan pas een merk.

2. 02

   Kijk onder water

   Begroot handen, rekenkracht, teleoperatie, laden, onderdelen en uren, niet alleen de robot.

3. 03

   Besluit over vallen

   Zone en afzetting, een noodstop die echt een veiligheidsfunctie is, een vaste begeleider, en wat hij na een val doet.

4. 04

   Check de papieren

   CE-markering, conformiteitsverklaring en een Nederlandse handleiding. Pas je hem aan, dan ben je misschien zelf fabrikant.

5. 05

   Bepaal wat hij zegt

   Wie is hij, wat mag hij delen, wat logt hij. DPIA en OR bij beeld en geluid.

6. 06

   Test op duur en spreek service af

   Een dag, een week, niet alleen een demo. En reparatie, onderdelen en updates op papier.